Leerlingen en studenten leren op school en daarbuiten, ze leren tijdens de schoolperiode maar ook tijdens hun verdere leven. Examens in het voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs en hoger onderwijs moeten dat binnen- en buitenschoolse leren bevorderen en registreren. De raad wil bovendien dat examens losser komen te staan van het gevolgde onderwijs.
21 november 2002
Er is een ontwikkeling gaande naar praktijk- en competentiegericht beroepsonderwijs (en voortgezet onderwijs). Dit vraagt om een examensysteem dat leren in verschillende omgevingen kan verbinden en op een samenhangende manier kan beoordelen. Zeker verderop in de onderwijsloopbaan (mbo, hbo, wo) is een grotere afstand tussen onderwijs en examens wenselijk. Dat geldt niet voor het vmbo: voor het zelfvertrouwen van kwetsbare groepen leerlingen in deze onderwijssoort is een directer verbinding tussen onderwijs en examens aantrekkelijker.
Creëer onderlinge samenhang
De raad adviseert de minister examens voor alle onderwijssoorten in één kader te behandelen. Met afstemming van examenvormen over de sectoren heen wordt de doorstroom van leerlingen van de ene onderwijssoort naar de andere bevorderd en tegemoetgekomen aan de eisen van de arbeidsmarkt.
Integreer de beoordeling van binnen- en buitenschoolse leerprestaties
Onderwijsprogramma's sluiten al steeds meer aan op de maatschappelijke vraag naar
competenties van gediplomeerden. Er is een ontwikkeling gaande naar levensechtere leeromgevingen als het studiehuis en ‘werkplekleren'. In het beroepsonderwijs is daarom behoefte aan geïntegreerde beoordelingen van school en praktijk. Traditionele examenvormen alléén zijn niet langer toereikend. De raad pleit voor een mix van toetsinstrumenten zoals schriftelijk examen, demonstratie, simulatie en
werkvoorbeelden.
Leerlingen in het vmbo moeten (weer) deelcertificaten kunnen halen om ze te motiveren voor hun opleiding. In deze sector zou dan ook als eerste de examenvernieuwing moeten plaatsvinden. Voor het mbo vraagt de raad zich af of de beroepsopleidende leerweg (BOL) en de beroepsbegeleidende leerweg (BBL) wel tot hetzelfde diploma moeten leiden. Het havo/vwo hoeft niet versneld over te gaan op een competentiegericht opleidingssysteem, maar zou wel meer samenwerkingsvormen moeten
zoeken met vervolgopleidingen, voor een betere aansluiting.
Vergroot het vertrouwen in de examens
‘Civiele effecten' ofwel het vertrouwen van de samenleving in behaalde examenresultaten is het belangrijkste criterium bij het zoeken naar nieuwe examenvormen. Door vervolgopleidingen, bedrijven en overheden te betrekken bij de inhoud en de afname van examens neemt het vertrouwen in de diploma's toe.