De onderwijsinspectie legt de nadruk op stimulerend toezicht: ze moedigt scholen aan de onderwijskwaliteit continue te verbeteren. In de toekomst moet de inspectie niet alleen kunnen stimuleren, maar ook streng kunnen optreden.
Onderwijsinstellingen zijn zelfstandiger dan vroeger. Ze hebben meer ruimte om zelf het onderwijs vorm te geven. Tegelijkertijd moeten ouders, leerlingen en studenten er zeker van kunnen zijn dat het onderwijs niet onder de maat is en voldoet aan bepaalde minimumkwaliteitsnormen. Wie een leerplicht heeft, heeft ook recht op kwaliteit. Daarnaast wil de belastingbetaler weten of de besteding van publieke middelen resultaten oplevert: diploma‘s van een bepaald niveau, of leerlingen met bepaalde kennis en competenties. Als blijkt dat resultaten achterblijven is optreden nodig. Stimulerend, met tact, maar in sommige gevallen ook krachtig en doortastend.
Bind het toezicht aan heldere normen
De raad vindt dat de onderwijsinspectie haar rol als handhaver van de kwaliteit meer kan benadrukken. Scholen moeten weten aan welke normen ze behoren te voldoen, en de inspectie ziet toe erop toe dat ze die naleven. De wetgever moet daarom een aantal duidelijke eisen stellen. Het gaat bijvoorbeeld om het minimum aantal weken dat een leerling onderwijs moet volgen per jaar, het aandeel bevoegde leraren in de school, of het minimumniveau voor taal of rekenen voor kinderen op een bepaalde leeftijd.
Geef de onderwijsinspectie meerdere instrumenten om te handhaven
De onderwijsinspectie kan doortastender optreden met een grotere variatie aan sancties: van waarschuwing (de gele kaart), ultimatum (een resultaatgerichte overeenkomst om voor een bepaalde datum bepaalde verbeteringen te hebben verwezenlijkt) tot uiteindelijk een schoolbewindvoerder en/of sluiting van de instelling. Bij ernstig en langdurig falen van het schoolbestuur of juist bij acute problemen moet de inspectie direct kunnen ingrijpen. Het gaat dan bijvoorbeeld om bestuurlijke chaos, financiële malversaties of slechte onderwijsresultaten over een langere periode.
