Op basis van een bezoek aan een aantal scholen voor primair en voortgezet onderwijs wordt (voorzichtig) getracht uitspraken te doen over opbrengstgericht werken.
Het lijkt erop dat scholen die veel waarde hechten aan leerlingvolgsystemen als methode om resultaten van leerlingen in beeld te brengen, ook sterk opbrengstgericht werken. Vooral in het primair onderwijs gebruiken deze scholen de gegevens over de ontwikkeling van leerlingen niet alleen voor het volgen van de individuele leerling. De scholen waar het hier om gaat, proberen ook de kwaliteit van de school zelf in kaart te brengen en te borgen of te verbeteren.
De scholen met een sterk opbrengstgerichte instelling zijn ook de scholen waar directie en docenten zich sterk maken voor deze benadering. Leidersschap van de directie speelt daarbij een belangrijke rol. Ook hebben deze scholen een zorg- en begeleidingsstructuur met veel aandacht voor het systematisch in beeld brengen van de resultaten van alle leerlingen.
Over het belang van leertijd voor de opbrengstgerichtheid van scholen kunnen we op basis van ons
onderzoek geen eenduidige conclusie trekken. De basisscholen met een hoge mate van
opbrengstgerichtheid geven expliciet aan de voldoende leertijd voor leerlingen een belangrijke
voorwaarde is voor het behalen van goede resultaten. In het voortgezet onderwijs werken de scholen minder bewust aan het plannen en realiseren van voldoende leertijd vanuit de gedachte dat dit leidt tot hogere opbrengsten, maar eerder vanwege de controle daarop door de Inspectie. Bovendien zijn niet alle vo-scholen volledig overtuigd van het nut van meer leertijd voor betere prestaties.
Tot slot hebben we gekeken naar externe factoren die volgens scholen van invloed zijn op hun
opbrengstgerichtheid. Hoewel het oordeel van de door ons bezochte scholen voor de Inspectie niet
onverdeeld positief is, lijken de rapporten van de Inspectie voor de meeste scholen wel een stimulans om meer opbrengstgericht te gaan werken. Het ‘verplicht' toelaten van zorgleerlingen wordt door de meerderheid van de door ons bezochte scholen als een belemmering ervaren om bij alle leerlingen optimale opbrengsten te realiseren. De scholen in het voortgezet onderwijs lijken de 1040-urennorm in meer of minder mate als belemmerend te ervaren. Door deze norm blijft er voor docenten weinig tijd over om onder schooltijd scholing te volgen, terwijl verdere professionalisering wellicht wel wenselijk is in het kader van opbrengstgericht werken.