Onderwijsraad - Publicaties

Artikel 23 Grondwet in maatschappelijk perspectief

Er moet ruimte komen voor het stichten van scholen op basis van pedagogische visies of relatief nieuwe levensbeschouwelijke overtuigingen. Het recht van leerlingen op goed onderwijs staat echter voorop. Een school die voldoende leerlingen weet te trekken en vooraf deugdelijk onderwijs garandeert, voorziet in een maatschappelijke behoefte en komt in aanmerking voor overheidsbekostiging. Om dit mogelijk te maken is een ruimere interpretatie nodig van artikel 23 van de Grondwet, dat de vrijheid van onderwijs regelt.

Richting als pluriform begrip in de onderwijswetgeving

Dit essay van Pieter Huisman (Erasmus Universiteit Rotterdam) schetst de reikwijdte, geschiedenis en de verschillende functies van het richtingbegrip in de verschillende onderwijswetten. De consequenties van een bredere interpretatie van het richtingbegrip worden ook in beeld gebracht. Het essay bevat een pleidooi voor voldoende ruimte en flexibiliteit in de onderwijswetgeving.

De kwaliteitsnormerende functie van deugdelijkheidseisen, waarborg voor goed onderwijs

In dit essay onderzoekt Dick Mentink (emeritus-hoogleraar Erasmus Universiteit Rotterdam) hoe in de loop der tijd invulling is gegeven aan de in de Grondwet opgenomen bepaling dat deugdelijkheidseisen voor het onderwijs door de wetgever worden uitgewerkt. Ook wordt nagegaan in hoeverre delegatie door de wetgever is toegestaan en welke concrete aangrijpingspunten er zijn om het wetgevingsbeleid met betrekking tot deugdelijkheidseisen nader uit te werken.

Geregelde ruimte

In 2011 presenteerde het kabinet in diverse actieplannen de ambitie om de onderwijskwaliteit te verhogen en leerprestaties te verbeteren. De Onderwijsraad heeft op al deze actieplannen afzonderlijk gereageerd. Het advies Geregelde ruimte beschouwt de diverse actieplannen op hoofdlijnen van beleid op de langere termijn. De raad ondersteunt de ambities van het kabinet om de kwaliteit van het onderwijs te versterken. Hij doet enkele aanbevelingen om een goede balans te houden tussen centrale normstelling en de noodzakelijke variëteit in het stelsel.

Maatschappelijke achterstanden van de toekomst

De arbeidsmarkt stelt steeds weer nieuwe en vaak ook zwaardere eisen aan de komende generaties. Het onderwijs moet hierop inspelen en jongeren de gelegenheid geven zich op de toekomst voor te bereiden. Aanwezig talent dient optimaal te worden benut. De raad brengt in deze verkenning maatschappelijke ontwikkelingen in kaart en de risico's op achterstand die daarmee samenhangen. Hieruit volgen enkele beleidsimplicaties.

Maatschappelijke achterstanden van de toekomst

Ter voorbereiding op de publicatie van de verkenning hebben PON en IVA een onderzoek uitgevoerd waarin meningen van experts rondom mogelijke nieuwe achterstandsgroepen en -dimensies zijn verzameld.

Een andere kijk op talent

Uitgangspunt van dit essay is dat achterstanden in Nederland nog steeds voor een deel een maatschappelijk verschijnsel vormen. Op basis van diverse studies wordt dit uitgangspunt verder uitgewerkt en geconcretiseerd. De auteurs maken aannemelijk dat talent niet puur een individuele kwestie is. Maatschappelijke belemmeringen spelen nog steeds een belangrijke rol bij het al dan niet kunnen ontwikkelen van talent.

Ruim baan voor stapsgewijze verbeteringen

Grootschalige onderwijsvernieuwingen hebben in het onderwijs vaak niet tot de verwachte resultaten geleid. Op verzoek van de Tweede Kamer brengt de Onderwijsraad een advies uit over de vraag hoe de bestaande onderwijspraktijk stapsgewijs kan worden verbeterd.

Lukt het, loopt het leert het?

Deze studie bevat een verslag van een onderzoek naar innovaties in het onderwijs. De centrale vraagstelling bij dit onderzoek luidt: Is het onderwijs in staat het verbeterproces zelf vorm te geven en wordt dit op adequate wijze door de overheid gesteund?

Weloverwogen gebruik van Engels in het hoger onderwijs

In dit advies staat de vraag centraal hoe de overheid, de onderwijsinstellingen en andere actoren in het onderwijs een evenwichtig taalbeleid kunnen voeren, waardoor enerzijds de ontwikkeling van kwalitatief hoogwaardige Engelstalige opleidingen wordt bevorderd en anderzijds de positie van het Nederlands als taal van cultuur en wetenschap gewaarborgd blijft. Het advies is geschreven op verzoek van de Eerste Kamer.