Wat is de betekenis van de vrijheid van onderwijs voor onze tijd?

Al ruim 100 jaar waarborgt de Grondwet dat we in Nederland vrijheid van onderwijs hebben en dat de overheid zorg draagt voor het onderwijs. De Onderwijsraad verkent welke betekenis de vrijheid van onderwijs heeft in deze tijd, met een focus op het primair en het voortgezet onderwijs. Hoe verhoudt artikel 23 zich tot een aantal vraagstukken in het onderwijs, zoals segregatie en tekortschietende kwaliteit bij sommige scholen? En hoe kan de overheid hier het beste mee omgaan? De raad nodigt u uit om mee te denken over dit thema.

Waarom deze verkenning?

Artikel 23 van de Grondwet draagt de overheid aan de ene kant op om dingen te doen (zoals waarborgen dat onderwijs deugdelijk is) en aan de andere kant om dingen te laten (zoals te veel ingrijpen in het reilen en zeilen van een school). Het biedt daarmee een kader waarbinnen de vrijheid van onderwijs voor scholen/schoolbesturen en de verantwoordelijkheid van de overheid om zorg te dragen voor het onderwijs tegen elkaar worden afgewogen. Binnen een publiek bekostigd onderwijsbestel is er zo ruimte voor particulier initiatief en hebben scholen ruimte om – binnen wettelijke kaders – onderwijs te geven volgens een eigen visie en zelf te beslissen over onderwijsinhoud en onderwijsproces. Hoe pakt dit constitutionele kader voor het onderwijsbestel uit in de huidige samenleving?

Hoe kijkt u aan tegen de verantwoordelijkheid van de overheid voor het onderwijs versus de vrijheid en verantwoordelijkheid van scholen, schoolbesturen, leraren en ouders? We horen graag uw mening over de volgende kwesties:

  • Hoe kijkt u aan tegen de relatie tussen vrijheid van onderwijs en onderwijskwaliteit? Is de onderwijskwaliteit gebaat bij meer vrijheid voor scholen/schoolbesturen? Of is juist meer overheidsinvloed nodig? En zo ja, op welke onderdelen?
  • Leidt de vrijheid van onderwijs – overal in het land – tot een voldoende gevarieerd onderwijsaanbod? Wat betekent de vrijheid van onderwijs voor een gevarieerd aanbod als leerlingaantallen dalen? Hoe pakt een gevarieerd onderwijsaanbod volgens u uit voor sociale cohesie in de samenleving?
  • Hoe verhoudt de vrijheid van onderwijs zich tot toegang op goed onderwijs voor alle kinderen? Hoe pakt de vrijheid van schoolbesturen om veel zelf te beslissen volgens u uit voor segregatie in het onderwijs?

Meedenken over deze verkenning?

Wilt u bijdragen aan deze verkenning? Wij zien uw inhoudelijke bijdrage graag tegemoet. U kunt uw reactie sturen naar onderwijsvrijheid@onderwijsraad.nl

Reageren is mogelijk tot 15 september 2019.