Onderwijskwaliteit vraagt om heldere normen en eigen ruimte

Vorig jaar presenteerde het kabinet in diverse actieplannen de ambitie de onderwijskwaliteit te verhogen en leerprestaties te verbeteren. Hierbij wordt sterk ingezet op centrale normen waar iedere school aan moet voldoen. De Onderwijsraad concludeert dat scholen alleen tot duurzame verbetering van het onderwijs kunnen komen als ze ook de ruimte hebben eigen keuzes te maken over de inrichting van hun onderwijs, hun organisatie of de relaties die zij aangaan met buitenschoolse partijen. Ruimte en heldere normen gaan hand in hand, aldus de raad. Scholen die eigen accenten leggen in het onderwijs passend bij hun onderwijsvisie, hun leerlingenpopulatie of lokale omstandigheden, moeten zich daarover verantwoorden naar hun maatschappelijke omgeving en de ouders. Het advies Geregelde ruimte wordt vandaag aangeboden aan minister Van Bijsterveldt (onderwijs).

Onderwijs is een investering met een hoog maatschappelijke rendement. Het versterken van de kwaliteit van het onderwijs kan alleen in goed samenspel tussen overheid, scholen en leraren gestalte krijgen. De overheid ziet toe op de deugdelijkheid van het stelsel. Vanuit haar grondwettelijke verantwoordelijkheid moet zij op cruciale gebieden normen stellen om de kwaliteit van het onderwijs te versterken en deze normen ook te handhaven. Het gaat hierbij om normen op de gebieden van vakinhouden, prestaties, examinering en bevoegdheidseisen van leerkrachten. De Onderwijsraad acht een gedeeld verhaal tussen overheid en onderwijsveld over de waarde van die normen van groot belang voor het onderwijs. Goed onderwijs is echter ook gebaat bij ruimte voor diversiteit en eigenheid. Binnen de grenzen van de deugdelijkheidseisen moeten leraren en schoolleiders de vrijheid hebben hun eigen verantwoordelijkheid te nemen. Versterking van de professionaliteit van het onderwijspersoneel is daarvoor een belangrijke sleutel.

 

Verstandig onderwijsbeleid heeft een lange termijn perspectief. De raad pleit in dit advies voor een beleidsanalytische toets. Hiermee kan vooraf worden nagegaan welke (gewenste en ongewenste) effecten er van beleid te verwachten zijn. Ook de verwachte kosten kunnen daarmee in beeld worden gebracht, op de korte en lange termijn. Een beleidstoets is een waardevol instrument voor de minister bij het nemen van beleidsbeslissingen en versterkt de democratische controle door de Tweede Kamer.