Onderwijsraad: persoonlijke professionaliteit leraren maakt het onderwijs

Weten waar je voor staat, eigen, wijze keuzes maken, de eigen professionele ruimte creëren en jezelf blijven ontwikkelen. Van individuele leraren wordt veel gevraagd. De Onderwijsraad pleit voor meer aandacht voor de alledaagse beroepspraktijk van leraren. Dat is hard nodig, want de persoonlijke kant van het beroep van leraar is onderbelicht. De Onderwijsraad sprak met ruim 140 leraren en bundelt zijn bevindingen in de verkenning Leraar zijn. Meer oog voor persoonlijke professionaliteit die vandaag wordt aangeboden aan de minister en staatssecretaris van onderwijs. Ook verschijnt Wat drijft de leraar?, het jaarboekje 2012, met acht persoonlijke verhalen van leraren.

Het gezag van de leraar is niet langer vanzelfsprekend. Hij (of zij) moet het steeds opnieuw verwerven naar leerlingen en ouders. Daar komt nog bij dat de buitenwereld snel verandert. Voortdurend moeten leraren hun onderwijs daarop aanpassen. Terwijl routines steeds minder houvast bieden, moeten leraren snelle afwegingen kunnen maken en direct kunnen handelen. De visie van waaruit ze dat doen, bepaalt deels het onderwijs. Alle reden voor de Onderwijsraad om de persoonlijke kant van het beroep te belichten.

Maatregelen en beleid voor het versterken van de professionaliteit van leraren richten zich op dit moment vooral op versterken van respect en status van leraren, en op de beroepsgroep als geheel. Dat is belangrijk maar professionaliteit is ook in grote mate persoonsgebonden. Wat leraren belangrijk vinden, welke doelen ze in hun onderwijs nastreven en wat voor leraar ze willen zijn, vormen voor een belangrijk deel de basis van de individuele keuzes die ze dagelijks maken binnen hun eigen school.  Meer aandacht en waardering voor de persoonlijke drijfveren en aanpak van leraren is daarom van groot belang. Het vergroot de kwaliteit van het onderwijs wanneer leraren vakbekwaam het gesprek over de keuzes in hun beroepspraktijk aangaan en verantwoorden.

De Onderwijsraad roept in zijn verkenning de minister en staatssecretaris van onderwijs, maar ook leraren, lerarenopleiders, schoolleiders en schoolbestuurders, op meer oog te hebben voor de professionele waardigheid van de leraar en aan te boren als bron om kwaliteit van het onderwijs te verbeteren.