Basisvaardigheden

Er bestaat al een aantal jaren zorg over het afnemende niveau van de basisvaardigheden van leerlingen. Onderzoek van de Onderwijsinspectie en internationaal vergelijkende studies wijzen uit dat de prestaties van leerlingen op het gebied van lezen, schrijven en rekenen teruglopen. Ook staan burgerschapskennis en -vaardigheden van leerlingen onder druk. Deze ontwikkelingen zijn zorgelijk omdat goede taal-, reken- en burgerschapskennis en -vaardigheden cruciaal zijn om goed te kunnen deelnemen aan het vervolgonderwijs en de samenleving.

lerares helpt leerling met werk
©Onderwijsraad

Tegelijkertijd vindt er debat plaats over de basisvaardigheden. Wat verstaan we daar nu precies onder? Waarom neemt het niveau van de basisvaardigheden van leerlingen af? Wat valt daartegen te doen? Waar de een stelt dat basisvaardigheden gelijk staan aan lezen en rekenen, vindt een ander dat schrijven, digitale geletterdheid en samenwerken ook tot de onmisbare basisvaardigheden behoren. Ook is er verschil van mening over het niveau dat geldt als ‘basis’. Voor de afnemende leerlingprestaties op toetsen in onderzoeken als PISA worden diverse oorzaken genoemd. Behalve methodologische verklaringen, die de gebruikte toetsen ter discussie stellen, wordt de afname onder andere toegeschreven aan de sociaaleconomische achtergrond van leerlingen. Er zijn ook andere verklaringen zoals de inrichting van het stelsel die demotiverend werkt voor groepen leerlingen die al vroeg ‘voor een lager onderwijsniveau worden geselecteerd’, de overladenheid van het curriculum, de beperkte aandacht voor lezen, het kwalitatieve en kwantitatieve lerarentekort en grote verschillen tussen scholen in de mate waarin zij professioneel werken en wetenschappelijke inzichten benutten. Ten slotte kan er een relatie worden gelegd met het lerarenbeleid, aangezien verbetering van de kwaliteit van het onderwijs staat of valt bij voldoende goed gekwalificeerde leraren.

Advies in voorbereiding

De Onderwijsraad werkt aan een advies over basisvaardigheden van leerlingen. De vraag die centraal staat: Wat is er nodig om het niveau van de basisvaardigheden te verhogen?

Het advies verschijnt naar verwachting in het najaar van 2022.