Vrijheid van onderwijs

Al ruim 100 jaar zorgt artikel 23 van de Grondwet ervoor dat we in Nederland vrijheid van onderwijs hebben en dat de overheid zorg draagt voor het onderwijs. Hoe verhoudt artikel 23 zich tot een aantal spanningen en dilemma’s in het onderwijs? En hoe kan de overheid hier het beste mee omgaan? De Onderwijsraad is bezig met een verkenning naar vrijheid van onderwijs. Naar verwachting publiceren we het eindrapport in het najaar van 2020. 

Meisjes hangen aan rekstok

Onderwijsdialoog op 9 december

Op 9 december gingen we tijdens een grote Onderwijsdialoog met mensen uit het onderwijs en andere belangstellenden in discussie over de vrijheid van onderwijs. Na een plenair deel met sprekers was er in deelsessies volop ruimte om met elkaar van gedachten te wisselen. Meer info.

Op verzoek van de Onderwijsraad hebben opiniemakers essays over de betekenis van de vrijheid van onderwijs in onze pluriforme samenleving geschreven. Drie van de essayisten zijn ook spreker tijdens de Onderwijsdialoog. Daarnaast heeft de Onderwijsraad in december een notitie gepubliceerd waarin hij artikel 23 van de Grondwet toelicht en de discussies erover in kaart brengt.

Bijeenkomsten met leraren, schoolbesturen, ouders en leerlingen

In het najaar van 2019 sprak de Onderwijsraad tijdens allerlei bijeenkomsten over de vrijheid van onderwijs met leraren, schoolbesturen, andere onderwijsexperts, ouders en leerlingen. Samen met de Onderwijsdialoog vormt dit input voor de verkenning over de vrijheid van onderwijs die de Onderwijsraad uitvoert.

  • In vier bijeenkomsten in het land (Den Haag, Eindhoven, Utrecht en Zwolle) spraken we met ouders over de vrijheid van onderwijs.
  • In Eindhoven, Groningen en Rotterdam hielden we focusgroepen met schoolbestuurders en schoolleiders over dit thema.
  • Met leraren spraken we in diverse kleine settings. Zo zijn er vanuit de Onderwijsraad twee tafels over de vrijheid van onderwijs tijdens de OCW Praktijkspiegel.
  • Daarnaast praatten we met experts en belangenvertegenwoordigers in en rondom het onderwijs, zoals medewerkers van de sectorraden, profielorganisaties en landelijke ouderverenigingen.

Wist u dat

Vooruitlopend op de Onderwijsdialoog brachten we tien keer een ‘Wist u dat?’ uit. Met deze publicaties willen we een bijdrage leveren aan de kennis over de vrijheid van onderwijs.

Wist u dat:

  1. artikel 23 ook over de zorg van de overheid voor het onderwijs gaat?
  2. de vrijheid van onderwijs over meer gaat dan het stichten van een school?
  3. je in Nederland niet zomaar een eigen school kunt beginnen die bekostigd wordt door de overheid?
  4. kinderen uit elke gemeente openbaar onderwijs moeten kunnen volgen?
  5. de richting van een bijzondere school niet beperkt is tot de godsdienstles?
  6. er ook in een openbare school aandacht voor godsdienst(en) hoort te zijn?
  7. bijzondere scholen leerlingen niet zomaar mogen weigeren vanwege hun geloof?
  8. de overheid ook kijkt naar de kwaliteit van particuliere scholen?
  9. segregatie in het onderwijs maar beperkt te maken heeft met het bestaan van bijzondere en openbare scholen?
  10. reparatie van een gebroken ruit bij de openbare school niet betekent dat de bijzondere school ook geld krijgt?