Onderwijs en burgerschap

25 september 2003 | Advies

Het bevorderen van burgerschap is een taak voor alle scholen, van basisschool tot hogeschool en universiteit. De raad adviseert de minister dan ook om dit uitgangspunt vast te leggen in de onderwijswetten.

Door ingrijpende veranderingen in de bevolkingssamenstelling en voortschrijdende individualisering groeit de roep om meer maatschappelijke samenhang en betrokkenheid. Die roep vindt zijn weerklank in het onderwijs. Betrokkenen uit (de omgeving van) scholen, vertegenwoordigers van de lokale overheid en wetenschappers zien het als een opdracht om burgerschap in en rondom het onderwijs te bevorderen.

Burgerschap gaat volgens de raad onder meer om beschaafd gedrag in en om de school. In toenemende mate besteden scholen expliciet aandacht aan gedragsregels als ‘elkaar respecteren' en ‘naar elkaar luisteren'. Naleving van deze basale regels is niet meer zo vanzelfsprekend. Ze moeten daarom een uitdrukkelijker onderdeel uitmaken van het schoolbeleid. Het verzorgen van (goed) onderwijs is zonder het nakomen van deze regels immers niet mogelijk.

Natuurlijk gaat burgerschap verder dan fatsoenlijk intermenselijk verkeer binnen de school. Het omvat ook het vermogen van leerlingen en studenten om een actieve bijdrage te leveren aan de maatschappij, bijvoorbeeld door middel van buurtprojecten of vrijwilligerswerk.

Neem een bepaling over burgerschap op in alle onderwijswetten

Om actief burgerschapsbeleid te verankeren, wil de raad een bepaling over burgerschap opnemen in alle onderwijswetten. Onderwijsinstellingen worden op die manier gesteund bij het invullen van fatsoenlijk gedrag binnen school en universiteit en van maatschappelijke en/of politieke participatie. De bepaling over burgerschap laat het onderwijs speelruimte om maatwerk te leveren.

De raad ziet in het basis- en voortgezet onderwijs een regierol weggelegd voor gemeenten. Zij dienen in overleg met schoolbesturen en maatschappelijke, culturele en sportinstellingen concrete plannen voor burgerschapsvorming te ontwikkelen. Een nieuwe overlegstructuur is daarvoor niet nodig: gemeenten en scholen zitten al om de tafel vanwege bijvoorbeeld huisvestingsbeleid.

Lees de volledige publicatie ›

Bestellen