Variëteit in schaal

10 oktober 2005 | Advies

Ouders, leerlingen en studenten moeten kunnen kiezen tussen onderwijsinstellingen. In het Nederlandse systeem is dit een groot goed. Fusies tussen onderwijsinstellingen leiden soms tot een ongewenste inperking van deze keuzevrijheid. Om dit te voorkomen moet de minister voorgenomen fusies gaan toetsen.
 

Voer een meldingsplicht in

De Onderwijsraad pleit ervoor dat onderwijsinstellingen die willen fuseren, daar in de toekomst melding van maken bij de minister. Zo kan de minister toetsen of de voorgenomen fusie niet leidt tot een ongewenste inperking van de keuzevrijheid in een bepaald gebied. Een dergelijke fusietoets is met name van belang voor het hoger onderwijs, de bve-sector en het voortgezet onderwijs.

De angst bestaat dat grootschaligheid in het onderwijs leidt tot slechtere kwaliteit en meer bureaucratie. Beide zijn echter niet bewezen. Wel is het zo dat aandacht voor kwaliteit en bureaucratie kan bijdragen aan de beheersing van grootschaligheid. Aandacht voor keuzevrijheid heeft hetzelfde effect.

Organiseer een kleinschalige leeromgeving

Voor een goed klimaat op school is onderlinge verbondenheid van cruciaal belang. Het gaat om relaties tussen leerlingen (en studenten) onderling, maar ook tussen personeel en leerlingen. In een kleinschalige omgeving voelen leraren zich prettiger dan op grotere scholen. De raad bepleit het streven naar kleinschaligheid op het niveau waar leerlingen en studenten hun onderwijs volgen: een onderwijsinstelling kan wel groot zijn, als de leeromgeving van de leerling maar kleinschalig is georganiseerd.

Bestuur in bescheidenheid

Grootschaligheid heeft ook een cultureel aspect. De raad is van mening dat het bestuur en management in alle onderwijssectoren moeten uitstralen dat ze in dienst staan van het primair proces: leren en onderwijzen. Daarbij past een cultuur van bescheidenheid.