Naar doelmatiger onderwijs

13 november 2009 | Advies

Het onderwijs stevent af op een stevig debat over doelmatigheid. Doelmatigheid is echter geen doel op zich. De Onderwijsraad wil stimuleren dat scholen zich sterker richten op het bereiken van een zo hoog mogelijke onderwijskwaliteit met de huidige middelen. Draconische bezuinigingen zijn niet realistisch, maar zoeken naar doelmatigheidswinst is legitiem. Een belangrijke voorwaarde hiervoor is het versterken van doelmatigheidsbesef. Het kostenbesef binnen het onderwijs kan omhoog. En ook kan met de huidige inzet van middelen en personeel een beter resultaat worden bereikt. 

Doelmatigheid is geen begrip dat leraren graag zullen gebruiken. Toch zoeken ook leraren en hun directies in heel veel gevallen en in heel veel projecten naar de beste inzet van middelen om een onderwijsdoel te verwezenlijken.

Doelmatigheid kan meer aandacht krijgen. Dat kan als eerste door op alle niveaus van het onderwijs het doelmatigheidsbesef te versterken. Een belangrijk element daarbij is dat mensen (ook leraren) kennis hebben van de kosten van onderwijs en van de opbouw van deze kosten (inzet personeel, gebruik materialen) . Met die kennis moet ook iets worden gedaan. Bijvoorbeeld besluiten om een andere onderwijsvorm in te voeren en personeel en middelen anders in te zetten. Daarvoor is wel nodig dat leraren en coördinatoren ruimte krijgen om zaken anders te doen, zodat zij alternatieven tegen elkaar af kunnen wegen.

Doelmatigheid kan ook bevorderd worden op het niveau van de school of het onderwijsinstituut als geheel. Is elke inzet van middelen duidelijk te verbinden met activiteiten in het primaire proces, met het leren van leerlingen en studenten?

De vraag naar doelmatigheid is verder bij onderwijsvernieuwing van belang. Vernieuwing met extra middelen is interessant, maar interessanter is vernieuwing die mogelijk is met inzet van dezelfde middelen. Hoe ver komen we met deze middelen?

Het advies beschrijft zes manieren om het doelmatigheidsbesef binnen scholen te vergroten. Via die weg kan het onderwijs ook doelmatiger worden. Doelmatigheid is geen doel op zich, het is wel van belang zorgvuldig om te gaan met publieke middelen, zeker nu. Zodat ruimte ontstaat voor het realiseren van kwalitatief goed onderwijs, verzorgd door vakbekwame en gemotiveerde leraren en docenten.

Het advies is gepresenteerd op vrijdag 13 november. 

Geert ten Dam geeft een toelichting op het advies

Toevoeging 12 maart 2010

Naar aanleiding van de vele reacties op dit advies over met name het onderwerp tijdschrijven, heeft de Onderwijsraad een dossier samengesteld.

Lees de volledige publicatie ›