De Onderwijsraad adviseert de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Tweede Kamer niet te sturen op het benutten van één specifieke vorm van onderzoek in de onderwijspraktijk. En het gebruik van bewezen effectieve methodes niet te verplichten. De raad waarschuwt voor de risico’s hiervan voor de onderwijskwaliteit. Het benutten van kennis uit een breed palet van onderzoek is van groot belang voor het realiseren van goed onderwijs. De raad beveelt daartoe de minister en Tweede Kamer aan een breed palet aan onderzoek te stimuleren en de mogelijkheden van leraren en schoolleiders te versterken om dat palet te kunnen benutten.
Scholen worden steeds meer verplicht om kennis en inzichten uit bewezen effectieve methodes te gebruiken in hun onderwijs. Op verzoek van de Tweede Kamer adviseert de Onderwijsraad in het advies Leren van onderzoek over de vraag wat kansen en risico’s zijn van het sturen op evidence-informed werken in het primair en voortgezet onderwijs.
Voorzitter Louise Elffers: “Voor goed onderwijs is het belangrijk dat kennis over wat werkt wordt benut in de onderwijspraktijk. Maar lang niet alles is of kan worden onderzocht met effectonderzoek en lesgeven is geen kwestie van het opentrekken van een ladekast met bewezen effectieve methodes. Onderwijs doet een beroep op kennis uit onderzoek en praktijk waarbij de leraar steeds afweegt wat past bij het doel, bij de situatie en de leerlingen.”
Smal sturen op bewezen effectieve methodes heeft risico’s
In kamerbrieven en moties wordt evidence-informed werken regelmatig versmald tot het toepassen van bewezen effectieve methodes. De raad waarschuwt dat smalle sturing op het gebruik van bewezen effectieve aanpakken onderwijs reduceert tot een technisch proces. Het gaat voorbij aan de complexiteit en normatieve aspecten van de onderwijspraktijk en perkt de professionele ruimte van schoolteams in om in hun onderwijs keuzes te maken in lijn met hun doelen, context en doelgroep.
De minister draagt stelselverantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het onderwijs. Het is legitiem dat de minister instrumenten zoekt om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren en daarbij stuurt op het benutten van onderzoek in de onderwijspraktijk. Resultaten uit onderzoek kunnen schoolteams helpen onderwijskundige keuzes te maken, onderwijs te ontwikkelen en te reflecteren op de eigen praktijk. De raad benadrukt dat dit een breed palet aan onderwijsonderzoek vergt. Voor goed onderwijs zijn leraren en professionele schoolteams nodig die breed geïnformeerd kunnen handelen op basis van diverse vormen van onderzoek.
Zorg voor een breed palet van onderzoek en geef leraren ruimte
De raad beveelt de minister aan een breed palet aan onderwijsonderzoek te financieren en faciliteren, vanuit diverse vraagstellingen, met diverse onderzoeksmethodes en vanuit diverse wetenschappelijke disciplines.
Leraren moeten ruimte hebben om geïnformeerd te kunnen handelen. Randvoorwaarden voor geïnformeerd handelen in een school zijn: onderzoeksgeletterdheid van onderwijsprofessionals, een lerende cultuur en een personeelsbeleid dat de professionele ontwikkeling van leraren stimuleert. En een structuur waarbinnen dit mogelijk is, met voldoende tijd, ruimte, faciliteiten en budget. Bestuurders en schoolleiders zijn aan zet om deze randvoorwaarden te creëren.
Zie af van wettelijke verplichting evidence-informed werken
Het wetsvoorstel Concretisering deugdelijkheidseisen bevat een verkapte verplichting om evidence-informed werken te vertalen naar het gebruik van bewezen effectieve methodes in de onderwijspraktijk. De raad beveelt aan in plaats daarvan te streven naar het gebruik van een breed palet van onderzoek ten behoeve van goed onderwijs.