De relatie tussen scholen en ouders staat steeds vaker onder druk. Oplossingen worden vooral gezocht in verbetering van individueel gedrag en omgangsvormen. De raad roept de minister van OCW op ook oog te houden voor de invloed van wet- en regelgeving op de relatie tussen ouders en scholen. Daar ligt volgens de raad voor beleid een belangrijk aangrijpingspunt om de relatie tussen ouders en scholen te verbeteren. Daarnaast vraagt de raad aandacht voor de versterking van collectieve ouderdeelname in de schoolgemeenschap.
Beeld: © Onderwijsraad
Geschillen tussen ouders en scholen zijn ingrijpend voor scholen, leraren, ouders en leerlingen. Leraren en schoolleiders rapporteren werkdruk als gevolg van de omgang met ouders. Ook neemt het aantal zaken bij landelijke geschillencommissies gestaag toe. Op verzoek van de minister van OCW reflecteert de raad op mogelijkheden voor de overheid om de samenwerking en het vertrouwen tussen ouders en scholen te versterken.
Heb oog voor institutionele verhouding ouders en school
In de onderwijspraktijk is veel aandacht voor verbetering van de relatie tussen ouders en school. Die aandacht is vooral gericht op individueel gedrag van leraren en schoolleiders en de omgang tussen ouders en leraren en schoolleiders. De raad roept de minister op om breder te kijken en bewust rekening te houden met de gevolgen van beleid voor de verhouding tussen ouders en scholen. Bijvoorbeeld bij een beleidsvoorstel en in beleidsevaluaties.
Mede onder invloed van ontwikkelingen in beleid en wet- en regelgeving in de afgelopen decennia zijn scholen en ouders anders ten opzichte van elkaar gepositioneerd. Soms is dit het doel van beleid, maar vaak is het een onbedoeld neveneffect. Onder andere het beleid rondom passend onderwijs heeft ouders en scholen steeds meer ten opzichte van elkaar gepositioneerd als afnemers en aanbieders van diensten. Onduidelijkheid over wie waarop aanspraak kan maken en wat er redelijkerwijs van een school verwacht kan worden, maakt dat een ondersteuningsbehoefte van een leerling een potentiële bron van conflict wordt. Ook het aanmoedigen van ouders om scholen te vergelijken op basis van prestatie-indicatoren, werkt een positionering van ouders als afnemers van een publieke dienst in de hand.
Versterk collectieve ouderbijdrage
De raad wijst er daarnaast op dat het voor ouders lastiger is geworden om invloed uit te oefenen op bestuur via medezeggenschap op scholen. Schaalvergroting en bestuurlijke professionalisering hebben de afgelopen decennia de afstand van ouders tot schoolbesturen vergroot. Versterking van de rol die ouders als collectief spelen in de school, kan bijdragen aan het functioneren van de school als gemeenschap waarin de onderlinge samenwerking en vertrouwen tussen ouders en scholen worden versterkt.
Vragen en antwoorden over het advies over de relatie tussen ouders en scholen
De relatie tussen scholen en ouders lijkt te verharden. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de groei van het aantal zaken bij de landelijke geschillencommissies. Zowel de Stichting Onderwijsgeschillen (SOG) als de Geschillencommissies Bijzonder Onderwijs (GCBO) rapporteert in hun jaarverslagen een toename van het aantal ingediende zaken.
Geschillen kunnen voor docenten, schoolleiders, ander onderwijspersoneel, ouders en leerlingen zeer ingrijpend zijn. Het aandeel leraren in het voortgezet onderwijs dat door de omgang met ouders werkstress ervaart, stijgt. In het primair onderwijs ligt dit aandeel stabiel op één op drie. In het funderend onderwijs hangt de werkdruk die gerelateerd is aan de omgang met ouders samen met de wens van schoolleiders om binnen vijf jaar hun functie neer te leggen. Ook voor leerlingen en ouders is een geschil met de school stressvol.
Op verzoek van de minister van OCW reflecteert de raad op mogelijkheden voor de overheid om de samenwerking en het vertrouwen tussen ouders en scholen te versterken.
In de onderwijspraktijk is veel aandacht voor verbetering van de relatie tussen ouders en school. Die aandacht is vooral gericht op individueel gedrag van leraren en schoolleiders. De raad roept de minister op om breder te kijken en bewust rekening te houden met de gevolgen van beleid voor de verhouding tussen ouders en scholen. Bijvoorbeeld bij een beleidsvoorstel en in beleidsevaluaties. Daarnaast vraagt de raad aandacht voor de versterking van collectieve ouderdeelname in de schoolgemeenschap.
Mede onder invloed van ontwikkelingen in beleid en wet- en regelgeving in de afgelopen decennia zijn scholen en ouders anders ten opzichte van elkaar gepositioneerd. Soms is dit het doel van beleid, maar vaak is het een onbedoeld neveneffect. Onder andere het beleid rondom passend onderwijs heeft ouders en scholen steeds meer ten opzichte van elkaar gepositioneerd als afnemers en aanbieders van diensten. Onduidelijkheid over wie waarop aanspraak kan maken en wat er redelijkerwijs van een school verwacht kan worden, maakt dat een ondersteuningsbehoefte van een leerling een potentiële bron van conflict wordt. Ook het aanmoedigen van ouders om scholen te vergelijken op basis van prestatie-indicatoren, werkt een positionering van ouders als afnemers van een publieke dienst in de hand.