Kinderen en jongeren op Bonaire, Saba en Sint Eustatius hebben, net als hun leeftijdgenoten in de rest van Nederland, recht op goed onderwijs. De Onderwijsraad constateert dat dit recht in de praktijk nog niet voldoende is geborgd. De raad adviseert de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om wetgeving, beleid en uitvoering beter te laten aansluiten bij de specifieke omstandigheden waarin het onderwijs op de eilanden wordt gerealiseerd. Dat vraagt om extra inspanning en bekostiging. De raad beveelt aan bij de inrichting van het onderwijs op Bonaire, Saba en Sint Eustatius meer rekening te houden met de verschillende toekomstpaden die jongeren van de eilanden volgen, en onderwijsorganisaties structureel te ondersteunen.

Ruim vijftien jaar geleden werd het onderwijs op Bonaire, Saba en Sint Eustatius onderdeel van het Nederlandse onderwijssysteem. Met de publicatie Onderwijs in Caribisch Nederland geeft de Onderwijsraad een brede analyse van de werking van het Nederlandse onderwijssysteem op de eilanden. Op verzoek van de minister van OCW verkent de raad wat nodig is om binnen de kaders van dat systeem goed onderwijs te realiseren.

Ontwikkel een gerichte benadering voor goed onderwijs

De minister van OCW is verantwoordelijk voor goed onderwijs in zowel Caribisch Nederland als Europees Nederland. Om deze gelijke verantwoordelijkheid waar te maken, adviseert de raad een gerichte benadering te ontwikkelen, waarmee beter kan worden ingespeeld op de specifieke omstandigheden op Bonaire, Saba en Sint Eustatius. In Caribisch Nederland wordt onderwijs gegeven in een kleinschalige, eilandelijke omgeving op grote afstand van het Europese deel van Nederland. De randvoorwaarden ontbreken om binnen de kaders van het Nederlandse onderwijssysteem goed onderwijs te verzorgen. Door de afgelegen ligging hebben onderwijsorganisaties in Caribisch Nederland beperkter toegang tot de instrumenten, hulpbronnen en ondersteuning uit Europees Nederland waartoe onderwijsorganisaties in Europees Nederland wel toegang hebben.

Structurele kwetsbaarheden mogen niet tot probleem van individuele onderwijsorganisaties worden gemaakt. De raad adviseert de minister daarom te zorgen voor bestendige ondersteuning van de onderwijsorganisaties op de eilanden in de vorm van een hogere basisbekostiging en gerichte, praktische maatregelen. Daarnaast moeten onderwijswetgeving en beleidsinspanningen beter aansluiten bij de omstandigheden en benodigdheden op de eilanden.

Beeld: © Onderwijsraad

Waarborg toerusting voor verschillende toekomstpaden van leerlingen en studenten

De raad beveelt de minister aan om bij de inrichting van het onderwijs op Bonaire, Saba en Sint Eustatius meer rekening te houden met de verschillende toekomstpaden van jongeren, zodat zij succesvol door kunnen stromen naar vervolgonderwijs of werk op het eiland, in de Caribische regio of in Europees Nederland. Jongeren hebben nu bijvoorbeeld het recht om te studeren in Europees Nederland, maar lopen in de praktijk tegen belemmeringen aan, zoals de vereiste beheersing van de Nederlandse taal en de beperkte aansluiting van het Engelstalige onderwijs op Saba en Sint Eustatius (CXC-onderwijs) op vervolgonderwijs. De raad beveelt aan het onderwijs in de Nederlandse taal op niveau te brengen en meer differentiatie mogelijk te maken in het taalonderwijs.

De raad pleit er daarnaast voor om doorstroommogelijkheden binnen de Caribische regio, het Koninkrijk en tussen Bonaire, Saba en Sint Eustatius te versterken en financieel beter te ondersteunen. Deze routes kunnen kansrijke alternatieven bieden voor studeren in Europees Nederland. Op die laatste route ligt nu de meeste nadruk, zowel in het onderwijs zelf als in de (financiële) ondersteuning.

Stel onderwijsorganisaties op Bonaire, Saba en Sint Eustatius in staat hun verantwoordelijkheden waar te maken

De druk op onderwijspersoneel op de eilanden neemt toe, het verloop is hoog en vacatures zijn moeilijk te vervullen. Onderwijsorganisaties hebben daarnaast door een in omvang en diversiteit toenemende leerlingen- en studentenpopulatie te maken met complexere onderwijs- en ondersteuningsvragen. De raad beveelt de minister aan om onderwijsorganisaties op Bonaire, Saba en Sint Eustatius structurele ondersteuning te bieden bij het werven en inwerken van onderwijspersoneel, en scholing en kennisdeling binnen en tussen onderwijsteams te faciliteren.

De raad beveelt daarnaast aan de kwaliteit en kwantiteit van onderwijsbestuurders en schoolleiders op de eilanden te vergroten. Onderwijsbestuurders en schoolleiders kunnen beter worden toegerust met management developmentprogramma’s, betere inwerkprogramma’s en het oprichten van een ondersteuningsbureau.

Over de publicatie Onderwijs in Caribisch Nederland

De publicatie Onderwijs in Caribisch Nederland bestaat uit drie delen:

  • Deel A: Conclusies en aanbevelingen
  • Deel B: Thema’s uitgelicht op Bonaire, Saba en Sint Eustatius
  • Deel C: Achtergrondinformatie

In deel B brengt de raad aan de hand van de zes thema’s de werking van het onderwijssysteem op de eilanden nader in beeld. Dit deel is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de voor dit doel opgerichte eilandcommissies, bestaande uit mensen die op de eilanden in het onderwijs werken.